Vào ngày Bạch Mã kết hôn, bầu trời xám xịt, gió thổi mạnh hơn thường lệ, khiến những dải cờ phướn bên đường tung bay tạo nên những thanh âm bạo liệt.
Giữa sân nhà chú rể để trống một lối đi, hai bên bày những chiếc bàn dài. Những người đến sớm ngồi dọc hai bên bàn, trước mặt bày đầy kẹo sữa, thịt bò khô và đủ loại đồ ăn thức uống.
Phía cuối con đường là Giả Tang và sư phụ anh – Lạt ma Gia Thố, họ đang thực hiện nghi lễ Vị Tang.
Giả Tang cầm một cành tùng bách dài cho vào lò trà, rắc thêm một ít bột Tsampa, trà Tây Tạng, đại mạch và kẹo sữa rồi châm lửa. Từ đỉnh lò toả ra làn khói nghi ngút, hương thơm của tùng bách bao trùm cả sân viện. Mọi người lần lượt xếp hàng tiến đến để hít hà làn khói ấy, họ tin rằng làm vậy sẽ được Đức Phật ban phước lành.
Những người dân Tây Tạng ăn mặc rất long trọng, trên đầu đội những món trang sức lớn bằng san hô và mã não, cổ đeo những vòng bạc nặng trĩu, vòng tay và khuyên tai va vào nhau kêu lanh lảnh theo mỗi bước đi. Chỉ nhìn thôi cũng cảm thấy cổ mình như bị đè nặng xuống.
Một lát sau, Bạch Mã xuất hiện. Hai bên lối nhỏ có một hàng người đứng đón cô. Giả Tang đi trước Bạch Mã, tay cầm cành tùng đang cháy phất nhẹ. Khi họ đi ngang qua, Từ Dạng Thời rướn cổ lên hít thử, quả nhiên rất thơm.
Bạch Mã mặc một bộ đồ Tạng màu đỏ, đầu đội trang sức cầu kỳ, bên hông treo miếng mã não lớn. Gương mặt cô đánh phấn rất dày, dưới sự phản chiếu của bộ trang phục rực rỡ, trông cô có phần tái nhợt.
Mọi người xung quanh đều phấn khích nhìn cô dâu nhưng Bạch Mã không cười. Cô rất buồn, ngay cả một nụ cười gượng cũng không nặn ra nổi.
Từ Dạng Thời chú ý thấy đôi mắt đỏ hoe sưng húp của Bạch Mã, những người xung quanh cũng thấy, nhưng họ lại nói rằng đó là vì Bạch Mã luyến tiếc nhà đẻ.
Nhưng rõ ràng nhà họ ở rất gần nhau, dù đi bộ cũng chưa đầy nửa tiếng là tới, có gì mà không nỡ chứ.
Cách Tát Lạp khinh miệt nói: “Bạch Mã không phải không nỡ xa bố mẹ đâu, cậu ấy chỉ là không muốn lấy chồng thôi. Cậu ấy đã khóc lóc van xin mấy ngày rồi nhưng họ vẫn bắt cậu ấy phải gả đi.”
Từ Dạng Thời khẽ thở dài bảo Cách Tát Lạp: “Van xin là vô ích thôi.”
Cách Tát Lạp đầy vẻ bất bình: “Nhưng họ không cho Bạch Mã đi học tiếp. Bạch Mã học rất giỏi, cậu ấy đã đỗ vào trường cấp ba rồi nhưng bố cậu ấy không cho đi. Nếu họ để cậu ấy đi học, chắc chắn cậu ấy đã thi đỗ vào một trường ở Thành Đô từ lâu rồi.”
Bạch Mã bước đi vô hồn theo các thủ tục hôn lễ. Thân xác cô ở đây nhưng linh hồn đã bay đi xa.
Mọi người xung quanh bắt đầu thay đổi cách gọi, gọi cô là “vợ của Niếp Lạp”. Trong lòng Từ Dạng Thời dâng lên một nỗi bi thương khó tả.
Con người đi qua thế gian này luôn muốn để lại một dấu ấn nhưng một người phụ nữ đến trong sạch, đi thanh thản, cuối cùng lại chẳng giữ nổi lấy cái tên của chính mình. Lúc nhỏ, họ gọi cô là con gái của ông nọ bà kia, kết hôn rồi gọi là vợ của anh nọ anh kia, đến lúc già lại gọi là mẹ của đứa nọ đứa kia.
Cả đời cô luân chuyển qua ba gia đình khác nhau nhưng luôn là vật trang trí của đàn ông, chẳng có một mái nhà nào thực sự dung chứa cái “tôi” của cô.
Xung quanh cô là những ngọn núi lớn nối tiếp nhau trùng điệp. Nhìn từ trên cao, những đỉnh núi ấy giống như những vết sẹo lồi lõm mãi chẳng thể lành.
Núi cao hoang sơ, nghèo nàn và lạnh giá, chúng sừng sững ngăn cản bước chân đi xa của biết bao người. Những cuộc trốn chạy hay rời bỏ đều thất bại vì những ngọn núi này. Chúng giữ lại những trái tim khao khát tự do một cách thô bạo và đơn giản như thế, để rồi thế hệ này qua thế hệ khác đều không thoát khỏi định mệnh ấy.
Khi Lạt ma Gia Thố quàng dải khố đa lên cổ Bạch Mã, cô đã khóc trong thầm lặng. Nhưng những người xung quanh lại bảo cô đang “khóc vì vui sướng”.
Thật bi ai và đau đớn làm sao, khi nỗi u uất đến tột cùng khiến một người phụ nữ sụp đổ mà rơi lệ, lại bị người đời coi là biểu tượng của hạnh phúc.
Chứng kiến cảnh này, Cách Tát Lạp nói: “Nếu sau này em cũng khóc như Bạch Mã, em nhất định sẽ nói là em đang không vui.”
Chú rể Niếp Lạp nắm tay Bạch Mã dắt đi, mọi người bắt đầu lên hát múa. Khởi đầu bất hạnh của một người phụ nữ cứ thế bị che lấp dưới tiếng cười nói hân hoan.
Cách Tát Lạp kéo kéo tay áo Từ Dạng Thời, cô ghé tai nghe cô bé nói: “Em muốn đi thăm Bạch Mã.”
Từ Dạng Thời: “Chị đi cùng em.”
Cô chào Trần Trắc một tiếng rồi cùng Cách Tát Lạp đi thăm cô dâu. Bạch Mã đang ngồi một mình trong phòng, cô đã tháo bỏ những món trang sức nặng nề trên đầu, chỉ búi tóc đơn giản.
Thấy Cách Tát Lạp, cô mỉm cười: “Sao cậu lại qua đây?”
Cách Tát Lạp nắm tay cô nói: “Mình muốn thăm cậu. Cậu đừng buồn nữa nhé?”
Bạch Mã gật đầu, dù trên mặt vẫn còn vết tích của những giọt nước mắt, nhưng thần sắc cô vẫn rất kiên định: “Mình nghĩ thông suốt rồi. Dù có kết hôn, mình vẫn nhất định phải đi Thành Đô.”
Cô cũng từng gian khổ vượt qua ngàn núi vạn sông trong tâm tưởng, phớt lờ gió tuyết và hiểm trở trên con đường này, chỉ dựa vào một hơi thở ý chí và sự khao khát thế giới bên ngoài mà leo l*n đ*nh núi. Nhưng ngay khi cô chuẩn bị bước qua dãy núi ấy, lại bị chính người thân đẩy xuống vực sâu, mọi thứ lại quay về vạch xuất phát.
Nhưng cô chưa bao giờ thiếu dũng khí để bắt đầu lại. Ánh mắt Bạch Mã kiên định: “Mình nhất định phải rời khỏi họ, nhất định phải đến Thành Đô.”
Từ Dạng Thời đột ngột hỏi: “Hai người đã đăng ký kết hôn chưa?”
Bạch Mã lắc đầu: “Chưa, em chưa đủ tuổi nên chưa đăng ký được.”
Từ Dạng Thời nói: “Vậy thì tốt, như vậy ít nhất sau này nếu em muốn đi thì có thể đi ngay.”
Bạch Mã nói với Từ Dạng Thời: “Cảm ơn con bướm của chị. Tuy em không có cánh, nhưng em vẫn muốn bay.”
Từ Dạng Thời mím môi mỉm cười nhẹ: “Em chắc chắn làm được.”
Cách Tát Lạp ở lại tiếp tục trò chuyện với Bạch Mã, Từ Dạng Thời một mình bước ra ngoài tìm một chỗ vắng vẻ ngồi xuống.
Cô hiểu rất rõ rằng thứ ngăn cản họ chính là bằng cấp, là kiến thức, là việc không được gia đình cho phép đi học. Nhưng cách duy nhất để họ tự cứu lấy mình cũng chính là việc học.
Từ Dạng Thời phiền não vò vò mái tóc, cô muốn giúp họ, cũng muốn giúp chính mình, nhưng lại chẳng biết phải bắt đầu từ đâu.
Khi Từ Dạng Thời trở lại bàn tiệc, Trần Trắc đang nói chuyện với trưởng làng. Trưởng làng kể rằng cô Trương ở trường vì bị bệnh phải đi phẫu thuật nên chỉ có thể xin nghỉ hai tuần, ông biết Trần Trắc là sinh viên đại học nên đến hỏi xem anh có thể giúp dạy hộ vài tiết không.
“Haizz.” Trưởng làng thở dài, “Thực sự là không còn cách nào khác. Giáo viên trong trường chỉ có bấy nhiêu đó, cô Trương đi rồi không ai có thời gian dạy thay cả.”
“Tôi cũng là bất đắc dĩ mới phải tìm đến cậu.” Trưởng làng bất lực nói.
Trần Trắc đã từ chối trưởng làng, anh thấy mình không thích hợp để dạy học sinh, nếu đi dạy thì chỉ làm hại chúng thôi.
Từ Dạng Thời đứng bên cạnh nghe thấy cuộc trò chuyện của họ, cô khẽ rướn người ra từ phía sau Trần Trắc, nhìn vị trưởng làng rồi hỏi: “Để cháu, ông xem có được không ạ?”
Trưởng làng còn chưa kịp lên tiếng, Trần Trắc đã nhíu mày: “Em đi làm gì?”
Từ Dạng Thời chẳng cần suy nghĩ đáp ngay: “Em muốn đi thử xem sao.”
Cô hy vọng mình có thể mang đến cho họ những điều mới mẻ, dù cho tác dụng của cô có nhỏ bé đến nhường nào, cô vẫn mong những cô gái ở đây có thể kiên trì thêm một chút nữa.
Trưởng làng cũng đã hết cách, thấy Từ Dạng Thời chủ động xin giúp nên liền đồng ý. Ông nói cho cô biết địa điểm của trường, bảo cô đúng bảy giờ sáng mai đến trường tìm một người tên là Mạc Phổ Ung Thố.
Từ Dạng Thời gật đầu: “Vâng ạ.”
Sau khi trưởng làng đi khỏi, Trần Trắc hỏi Từ Dạng Thời: “Tại sao đột nhiên em lại muốn đi làm giáo viên?”
Từ Dạng Thời đáp: “Cũng không hẳn là đột ngột đâu. Trước đây em từng nghĩ đến việc làm giáo viên để dạy dỗ, truyền đạt những đạo lý và kinh nghiệm của mình cho học sinh. Em còn đặc biệt thi lấy cả chứng chỉ hành nghề sư phạm rồi đấy.”
Từ Dạng Thời ngẩng cao mặt nhìn Trần Trắc với vẻ đắc ý nhưng niềm kiêu hãnh ấy lập tức tan tành bởi câu nói tiếp theo của anh.
Trần Trắc nói: “Trường học cách homestay không gần đâu. Nếu em muốn đến đó lúc bảy giờ sáng, em phải dậy từ trước sáu giờ rồi đi bộ cả tiếng đồng hồ mới tới nơi.”
“Xa thế cơ ạ!” Từ Dạng Thời có chút kinh ngạc.
“Đúng vậy.” Trần Trắc hỏi, “Không chỉ xa mà ngày nào em cũng phải đi đi về về hai lượt như thế, giờ em còn muốn đi không?”
“Tất nhiên là có chứ, em đã hứa rồi thì không được nuốt lời.”
Trần Trắc trầm ngâm gật đầu nói: “Được thôi, xem ra em thực sự thích việc này rồi. Vậy sau này để anh đưa em đi, cho em đỡ vất vả.”
“Thật sao?” Từ Dạng Thời cười rạng rỡ vì vui mừng, “Nhưng mà như vậy có làm phiền anh quá không?”
Cô tì người lên bàn, mân mê viên kẹo sữa một cách vô tư.
“Không sao.” Trần Trắc đưa tay khẽ xoa đầu cô một cách dịu dàng, “Em thấy vui là được.”
Anh đã từng đứng lặng nhìn bầu trời rất lâu, sau một trận hỏa hoạn rực rỡ, những tàn tích trong đống tro tàn cứ mãi vương lại trong mắt anh. Trong những ngày tháng dằn vặt không có cô, anh đã đau đớn đến khôn cùng.
Giờ đây người yêu đã ở trong lòng, ở ngay trước mắt, anh nguyện vì cô mà dốc hết sức mình. Dù chẳng có gì trong tay, anh vẫn muốn dùng tất cả khả năng để khiến cô mỉm cười.
Khi Cách Tát Lạp trở về, Từ Dạng Thời cũng đang định rời đi. Tiện thể Cách Tát Lạp không muốn tham gia vào cuộc vui náo nhiệt sau đám cưới nên đã cùng Từ Dạng Thời và Trần Trắc đi về.
Trên đường đi, Cách Tát Lạp nói: “Em đã nói chuyện với Bạch Mã rất nhiều. Cậu ấy vẫn là cậu ấy, dù có lấy chồng thì cậu ấy vẫn là một Bạch Mã dũng cảm.”
Từ Dạng Thời mỉm cười: “Bản chất của một người sẽ không thay đổi. Sự tự do và lòng dũng cảm đã khắc sâu vào xương tủy của Bạch Mã rồi.”
Cách Tát Lạp mỉm cười gật đầu, cuối cùng cô bé cũng thấy yên lòng.
Từ Dạng Thời bảo: “Vài ngày tới chị sẽ đến trường ở đây để dạy học đấy.”
“Thật sao chị?” Cách Tát Lạp phấn khích nhảy cẫng lên, “Vậy em có thể đến nghe không? Em thích nghe chị giảng lắm, chị nói gì cũng hay cả.”
Từ Dạng Thời vui vẻ đáp: “Tất nhiên là được rồi!”
“Vậy lúc nào chị đi thì bảo em, em sẽ đến nghe.”
“Được.”
Nỗi phiền muộn của người trẻ đến nhanh mà đi cũng nhanh, một cơn gió khẽ thổi qua là lật sang trang mới, cô bé lại là một Cách Tát Lạp vui tươi.
Buổi tối, Chu Độ tìm thấy Từ Dạng Thời khi cô đang ngồi trong sân ngắm trời.
Chu Độ nhíu mày hỏi: “Sao em lại giống hệt Trần Trắc thế này?”
Từ Dạng Thời vỗ vỗ vào chiếc ghế bên cạnh ra hiệu cho Chu Độ ngồi xuống, cô chỉ lên trời nói: “Trước đây em thấy bầu trời lúc nào cũng giống nhau, chẳng có gì đẹp. Nhưng bây giờ em thấy khác hẳn.”
“Bầu trời thực chất là một tấm bạt khổng lồ, mây chính là những cây bút vẽ nên những màn pháo hoa khác biệt trên đó. Mây thay đổi từng phút từng giây, những giọt nước bên trong có thể bị gió thổi sang đám mây khác, cũng có thể hóa thành hơi nước hoặc biến thành mưa, vì thế bầu trời ở mỗi khoảnh khắc đều không giống nhau.”
Chu Độ ngơ ngác nghe cô nói một hồi lâu, cuối cùng chỉ thốt ra được ba chữ: “Không hiểu nổi.”
Từ Dạng Thời nhìn Chu Độ với vẻ “hết thuốc chữa” rồi lắc đầu, khiến anh cảm thấy không thoải mái chút nào. Anh khẽ hắng giọng, cuối cùng cũng vào chủ đề chính: “Nghe Trần Trắc nói em định đến trường dạy học à?”
Từ Dạng Thời gật đầu, mắt vẫn nhìn lên trời: “Vâng. Hôm nay em đi dự đám cưới của một cô bé, em ấy rõ ràng có thể học ở những ngôi trường tốt hơn, nhưng bố mẹ lại không cho đi học nữa.”
“Cách Tát Lạp cũng nói bố mẹ em ấy cảm thấy con gái đi học là vô dụng. Em muốn thay đổi tất cả những điều đó. Dù khả năng rất nhỏ nhoi nhưng em muốn thử một lần.
[Lời tác giả]
Đợi đến khi Từ Dạng Thời tìm thấy ý nghĩa, Trần Trắc tìm lại được dũng khí là có thể kết thúc câu chuyện rồi nhé!
